Yazı Detayı
02 Ağustos 2015 - Pazar 21:50 Bu yazı 4457 kez okundu
 
PARTİ ELEME SİSTEMİ (PES)
Uğur Salih UÇAR
 
 

Geçen hafta içinde D’Hondt Sistemi ile ilgili yazımı bazı yerel gazetelerde ve internet sitelerinde paylaşmış, sistemin nasıl çalıştığını Bolu ilimiz üzerinde örneklendirmeye çalışmıştım. Yazının okunma sayısı bir hayli yüksek olarak gerçekleşmiş ve teveccühünüze mazhar olmuştur. Göstermiş olduğunuz ilginizden ve geri bildirimlerinizden dolayı teşekkür ederim. 

Sonraki yazım Çift Sandık başlıklı idi ve bu yazı da iltifatınıza mazhar oldu. Bunun için de ayrıca teşekkür ederim. Bu yazımın sonunda seçmenin sabrı ile oynanmaması, aldığı/verdiği kararın dikkate alınması gerektiğini, yoksa seçmenin Parti Eleme Sisteminin (PES) devreye gireceğini belirtmiştim. 

Şimdi bu iki yazının devamı niteliğinde, biraz uzun metrajlı, taslak olarak planladığım PES sistemini sizler ile paylaşacağım. İnşallah sıkılmadan okursunuz. Sabrınız için şimdiden teşekkürler. Literatürümüze bir katkıda bulunma amacına da böylelikle ulaşmış oluruz. 

D’Hondt sistemini, Belçikalı hukukçu ve matematikçi meslektaşım, Victor D'Hondt 1878 yılında tasarlamıştı. Bu sistem büyük partilere hafif de olsa bir üstünlük sağlar. Oy oranları ile meclisteki sandalye dağılımları arasında farklılıklara yol açar. 

7 Haziran 2015 seçiminden sonraki süreçte yaşanan hükümet/koalisyon kurulamaması nedeni ile ortaya çıkan soruna çözüm üretebilmek amacıyla, ben de bir matematikçi olarak kendime görev telakki ederek, nasıl bir çözüm üretilebilir ki memleketimiz hükümetsiz kalmasın ve istikrar devam etsin, tıkanıklık çözülebilsin. 

Tasarladığım PES sistemini anlatmadan önce sizlerle kısa da olsa Cumhuriyet tarihimizdeki koalisyonlar ve azınlık hükümetleri, hükümetlerin ortalama ömürleri,  Türkiye Cumhuriyeti Hükümetleri ile ilgili paylaşmak istediğim bilgiler var. Arzu edipte okumak isteyenler için detaylar yazımın sonunda ek bilgi olarak yer almakta. 

  • Cumhuriyet tarihinde bugüne kadar 20 koalisyon hükümeti kuruldu.
  • Tek başına çoğunluğu sağlayamayan partilerin uzlaşma çabalarının ilki 1961'de CHP-AP arasındaydı ve 7 ay sürdü.
  • Son ve en uzun süren koalisyon 3.5 yıl süren DSP-MHP-ANAP ortaklığıydı.
  • En kısa süren koalisyon ve azınlık hükümeti 2 ay.
  • Ecevit'in Başbakanlığındaki 57. Hükümet Türkiye'nin en uzun süren koalisyon hükümeti oldu.
  • İsmet İnönü, Süleyman Demirel ve Bülent Ecevit üçer kez koalisyon hükümeti kurdular. 

Yukarıdaki bilgileri paylaştıktan sonra, gelelim tasarladığım PES sistemine.

Seçimden sonraki süreçte gördük ki koalisyon hükümetinin kurulması ülkemiz koşullarında oldukça zor ve sosyal, siyasal ve ekonomik ciddi maliyetlere/faturalara sebep olmakta. Yeniden bir seçime gidilmesi durumunda, tablonun var olan durumdan farklı bir yapı ortaya çıkarıp çıkarmayacağı da belirsizlikler içermekte. Bu sürecin ve mevcut şartlarda uygulanan sistemin her seçimde bir tıkanıklığa neden olacağı da açık bir şekilde görünmekte. Sonrası kısır döngü ve artarak devam eden sorunlar yumağı.

 

Seçimlerin tekrarlanmasının, Hükümet/Koalisyon Kurulamamasının neden olduğu maliyetler neler?

  • Çözülmeyi bekleyen temel sorunların çözümlerinin gecikmesi nedeni ile sorunların daha da içinden çıkılamaz bir durum alması ve sorunlar yumağının artarak devam etmesi,
  • Çevremizde yaşanan gelişmelere karşı karar alıp uygulayabilecek, sorumluluğu üstlenebilecek yapı zafiyeti nedeniyle düşmanlarımızın ekmeğine yağ sürmesi,
  • Belirsizlikler ile karşı karşıya kalınması ve önümüzdeki ayların/yılların kaybedilmesi,
  • Özel sektör yatırımlarının ertelenme riski,
  • Yabancı yatırımın gelme ve yatırım yapma isteksizliği,
  • Ülkemizin uluslararası risk priminin artması sonucunda borçlanma maliyetlerinin artması,
  • Kurdaki değer kaybının kalıcı hale gelmesi ve faiz oranlarında artışa neden olması,
  • Orta vadeli program hedeflerinin aşağı yönlü riskinin artması, (hedeflerin tutturulamaması)
  • Büyüme hedeflerinin istendiği düzeyde gerçekleşmemesi ve bunun ortaya çıkaracağı sorunlar,
  • Güven ortamının kaybolması,
  • Reform programlarının uygulanamaması,
  • İşsizlik rakamlarının ve özellikle genç işsizlik oranının artması,
  • Bütçe disiplininin kaybolması,
  • Her seçimin bütçeye getirdiği yük (2015 genel seçimi için harcanan para 200-250 milyon TL)
  • Partilere yapılan seçim yardımı vb.

 

Yaşadığımız ve gelecekte yaşanması muhtemel hükümet/koalisyon kurulması ile ilgili tıkanıklıkların üstesinden gelebilme açısından, bir Matematikçi ve İşletmeci olarak, önerdiğim PES sistemini sizlerle paylaşmak, görüşlerinize, yorumlarınıza sunmak ve sizlerden gelecek geri bildirimler ile belirli bir olgunluk düzeyine gelmesini arzu ettim:

 

Cumhurbaşkanlığı seçiminde, Meclis Başkanlığı seçiminde vb. olduğu gibi Genel Seçimlerde de eleme sisteminin partiler için uygulanması ve milletvekili sayısının belirlenmesinde D’Hondt Sistemi uygulamasının devam etmesi. Böyle bir sistemin uygulanmasında hükümet kurulana kadar Parti Eleme Sistemi (PES) devam edeceğinden, ülke barajı aşılmış ya da aşılmamış çok da önem arz etmemekte.

 

Yaşananlardan ve geçmiş koalisyon hükümetlerinin yaşam sürelerinden gördüğümüz üzere seçim sistemimiz çok partili sistemi kaldırmamakta/kaldıramamakta (n: seçime giren parti sayısı ve n>=4).

 

Parlamentomuzda şu anda 4 parti yer aldığı için, önerdiğim sistemi 4 partili sistem üzerinden örneklendirmeye çalışacağım ki sistem daha kolay anlaşılabilir olsun. Daha fazla ya da daha az partinin Parlamentoya girmesi, sistemin işleyişinde değişikliğe neden olmayacaktır. Sistemin mantığı geçerliliğini her halükarda koruyacaktır ve hükümet kurulması ile neticelenecektir.

 

Parlamentoya A, B, C ve D partileri olmak üzere 4 partinin girdiğini ve bu partilerin de sırası ile %40, %30, %20 ve %10 oy aldıklarını varsayalım.

Parti Adı

A

B

C

D

Oy Yüzdesi

%40

%30

%20

%10

 

 

Genel seçimlerde Parlamentoya giren partiler, hangi partiler olursa olsun, Anayasa da belirtilen süre içerisinde hükümet kurmayı başaramazlar ise, yapılacak olan erken seçime en fazla oy alan 3 partinin girmesi (n değeri/parti sayısı 1 azalmaktadır), en az oy alan partinin elenmesi. Yeşil renk ile gösterilen partiler bir sonraki seçim turuna kalmakta, kırmızı renk ile gösterilen parti ise elenmektedir. Yani A, B ve C partilerinin erken seçime katılması, D partisinin elenmesi.

 

Yapılan erken seçimde A, B ve C partilerinin tekrar Parlamentoya girdiğini ve bu partilerin de sırası ile %40, %35 ve %25 oy aldıklarını varsayalım.

Parti Adı

A

B

C

Oy Yüzdesi

%40

%35

%25

 

 

 

Parlamentoya giren bu 3 parti hükümeti oluşturmada başarılı oldukları takdirde bir sorun olmamaktadır. Fakat hükümet oluşturmada başarılı olamazlar ise, yine Anayasa da belirtilen süre içerisinde en fazla oy alan 2 partinin seçime girmesi (n değeri/parti sayısı 1 azalmaktadır), en az oy alan partinin elenmesi. Yeşil renk ile gösterilen partiler bir sonraki seçim turuna kalmakta, kırmızı renk ile gösterilen parti ise elenmektedir. Yani A ve B partilerinin erken seçime katılması, C partisinin elenmesi.

 

Yapılan erken seçimde A ve B partilerinden herhangi biri her halükarda %50’den fazla oy alacağı için hükümet kurma krizi bu şekilde çözümlenmiş olacaktır.

 

Böyle bir sistem en fazla 2 ya da 3 partili bir Parlamento da hükümet kurulmasını sağlayacaktır.

 

Bu sistemin en önemli sorunu/riski ise, sistemi Anayasamıza koyabilecek ve işler hale getirebilecek milli iradenin var olmasıdır.

 

Saygılarımla,

 

                                                                                                         02 Ağustos 2015

     Uğur Salih UÇAR (©USU)

 
Etiketler: PARTİ, ELEME, SİSTEMİ, (PES)
Yorumlar
Bizim Gazete
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
En Çok Okunanlar
Öne Çıkanlar
Alıntı Yazarlar
Bolu
Güneşli
Güncelleme: 22.10.2017
Bugün
5 - 20
Pazartesi
7 - 23
Salı
8 - 22
Bolu

Güncelleme: 22.10.2017
İmsak
05:39
Sabah
07:05
Öğle
12:45
İkindi
15:41
Akşam
18:13
Yatsı
19:32
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
22
20
0
1
7
8
2
Göztepe
17
20
2
2
5
9
3
Akhisarspor
17
17
2
2
5
9
4
Medipol Başakşehir
16
13
2
1
5
8
5
Fenerbahçe
14
17
2
2
4
8
6
Beşiktaş
14
13
2
2
4
8
7
Kayserispor
14
12
2
2
4
8
8
Bursaspor
12
16
4
0
4
8
9
Sivasspor
12
14
4
0
4
8
10
Alanyaspor
11
19
4
2
3
9
11
Yeni Malatyaspor
11
15
4
2
3
9
12
Trabzonspor
9
17
4
3
2
9
13
Antalyaspor
9
11
4
3
2
9
14
Kasımpaşa
8
13
5
2
2
9
15
Gençlerbirliği
8
12
5
2
2
9
16
K. Karabükspor
8
11
5
2
2
9
17
Osmanlıspor FK
7
13
6
1
2
9
18
Atiker Konyaspor
7
8
5
1
2
8
Arşiv Arama
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı